KPSS Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi Testi Çöz 5

“Büyüme” ve “gelişim” ile ilgili aşağıdaki
ifadelerden hangisi doğru değildir?

Gelişim; doğum öncesi dönemden başlayıp
yaşamın sonuna kadar süren yaşam dönemi
içerisinde, organizmada gözlenen düzenli, sürekli
ve uyum sağlayıcı özellikleri barındıran
değişikliklerdir. Büyüme, olgunlaşma, yaşantı
ve öğrenme ile bireyde meydana gelen değişiklikleri
barındırır. Bu süreçte ortaya çıkan
ürünler ise “gelişme” olarak adlandırılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir
“gelişme” değildir?

İnsan gelişimine ilişkin aşağıdaki açıklamalardan
hangisi doğrudur?

Dil gibi belirli bir alandaki becerilerde yaşanan
hızlı yükseliş, gelişen sistemin bütün parçalarının
buna uyum sağlamasını gerektirir. Çocuk
konuşmayı öğrendiği için toplumsal etkileşimleri
değişir, düşünmesi değişir ve hiç kuşkusuz
yeni sinapsların yaratılması ve fazla ya da az
kullanılanların budanmasıyla sinir sisteminde
bile değişimler meydana gelir. Benzer şekilde,
çocuktaki ilk bağlanma yeni durumlara yaklaşımlarını
değiştirerek bilişsel gelişimini etkileyebilir
ve buluğ çağındaki hormonal değişimler
de genellikle ebeveyn – çocuk ilişkisini etkiler.
Bu durumu en iyi açıklayan gelişim ilkesi
aşağıdakilerden hangisidir?

Deneyci 9 yaşındaki bir çocuğa üzerinde şeker
resmi olan bir şeker kutusunu gösterir ve ona
içindekinin ne olduğunu düşündüğünü sorar.
Çocuk “şeker” diye cevap verir. Daha sonra
çocuk kutuyu alıp içine bakar ve şaşkınlıkla
içinde kalem olduğunu görür. Ardından deneyci
kutunun içine henüz bakmamış olan bir
başka çocuğun kutunun içinde ne olduğunu
düşüneceğini sorar. Çocuk bu aldatmaca karşısında
eğlenerek “şeker” diye yanıtlar. Daha
sonra deneyci aynı uygulamayı üç yaşındaki
bir çocukla gerçekleştirir. Birinci soruya verdiği
yanıt beklendiği üzere “şeker” olur. Ancak ikincisine
şaşkın ve keyifsiz bir şekilde “kalemler”
yanıtını verir.
Üç yaşındaki çocuğun verdiği cevaplar,
Piaget’nin bilişsel gelişim kuramına göre,
aşağıdaki bilişsel özelliklerden hangisine
ilişkin bir sorun yaşadığını gösterir?

Her yıl öğrencileri ile aynı heyecanı yaşamak
için KPSS’ye giren Eğitim Bilimleri Uzmanı Ali
Bey, girdiği en son sınavda ders verdiği öğrencilerden
birisinin aynı salonda hem de arka
sırada oturduğunu görmüştür. Öğrencisinin
kendisine yardım edilmesi konusunda bir beklentiye
girdiğini gören Ali Bey, önce ona yardım
etmek istemiş sonra yaşayacağı sıkıntıları
düşünmüş ve ona yardım edip etmeme konusunda
tereddüte düşmüş ve zihninden şu tarz
düşünceler geçirmiştir: “Eğer ona yardım eder
ve yakalanırsam, beni kopyacı diye lanse
ederler, televizyona çıkartırlar sonra kimsenin
yüzüne bakamam. Dolayısıyla ona yardım ettiğimde
yaşayacağım sıkıntı, onun atanamaması
durumunda yaşayacağım sıkıntıdan çok
daha fazla”.
Ali Bey’in öğrencisine yardım edip etmeme
konusunda yaşadığı tereddüt dikkate alındığında
Kohlberg’in ahlaki gelişim kuramının
hangi iki evresi arasında gidip geldiği
söylenebilir?

Erikson, ABD’de bir kovboy barında asılı olan
bir deyişi alıntılar: “Olmam gereken kişi değilim,
olacağım kişi değilim, ama olduğum kişi
de değilim”.
Erikson’un bu alıntısı, psikososyal gelişim
kuramına göre, aşağıdaki gelişim dönemlerinden
hangisinin çekirdek duygularını
yansıtmaktadır?

Yeni bir şehre taşındığınızı düşünün. Yolları
öğrenmek için yeni bir yerel harita satın almak
yerine, arkadaşınızın çizdiği bir haritayı kullanmayı
yeğliyorsunuz. Yabancı olduğunuz bu
şehrin sokaklarında dolaşırken bazı yerleri yeni
baştan çizerek ve notlar alarak harita üzerinde
düzeltmeler yapıyorsunuz. Yeni çizimler
ve notlar içeren haritanın eskisinden daha gelişmiş
olduğuna kuşku yok, ancak artık iyice
okunaksız bir durumda ve hala önemli hatalar
söz konusu. Siz de edindiğiniz bilgilere dayanarak
yeni bir harita çizmeye karar veriyorsunuz.
Şehirde dolaşırken bu haritayı da yanınızda
taşıyor ve gerekli gördüğünüz değişiklik
ve notları yeni haritanıza ekliyorsunuz. Sonunda
bu harita da notlarla dolup taşıyor ve
yeni bir harita çizmeniz gerekiyor.
Buna göre;
I. haritanızda yaptığınız düzeltme ve açıklamalar,
II. baştan başlayıp yeni bir harita çizme süreci
Piaget’nin kuramında sırasıyla aşağıdakilerden
hangisiyle adlandırılır?

“Belirli bir kişi yanında olmadığında onu zihinsel
olarak temsil edebilme yeteneğinden yoksun
olsaydı, çocuk yine de onun için özlem
duyup onu hala arıyor olabilir miydi?”
John Flavell, bu ifadesiyle aşağıdaki özelliklerden
hangi ikisi arasında bir ilişki olduğunu
vurgulamış olabilir?

Kimlik statüleriyle ilgili aşağıda verilen
örneklerden hangisi yanlıştır?

Doktorun tavsiyesi üzerine sigarayı bırakmaya
karar veren Hüseyin Bey, yaklaşan yılbaşını
bunun için en uygun gün olarak belirlemiştir.
Yılın ilk gününü zorlanmadan geçiren Hüseyin
Bey, akşam yemeğinden sonra eşi kahve getirince
canı sigara çekmiş, içinden “Sigara içmemelisin,
önemli olan sağlığın.” demesine
rağmen dayanamayıp sigara yakmıştır.
Hüseyin Bey’in canı sigara çektiğinde (I)
“önemli olan sağlığın” diye düşünmesine ve
(II) dayanamayıp sigara yakmasına neden
olan kişilik bölümleri sırasıyla aşağıdakilerin
hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Konuşmaya ve yürümeye başlayan çocukta iki
tutum gelişir: Tutmak ve bırakmak. Çocuğun
bu tutumlardan hangisini benimseyeceği toplumda
geçerli olan ödüllendirme ve cezalandırma
yöntemlerine göre belirlenir. Bebek, bedeninde
tutma ve bedenin dışında bırakma isteğiyle
“ben” ve “yabancılar” kavramlarını oluşturur.
Eğer anne-baba gerekli koşulları sağlar
ve aşırı koruyucu tutumlardan vazgeçerse, çocuk
kendine güven duymaya başlar. Eğer anne-
baba çocuğun davranışlarını denetlerse bu
kez çocuk engellenmenin kızgınlığını yaşamaya
başlar.
Bu parçada, söz konusu çocuğun
Erikson’un psikososyal gelişim kuramının
hangi gelişim krizini yaşadığı söylenebilir?

Yaz aylarında çalışan bir işletme, müşterilerine
sunduğu akşam yemeğinin ardından artıkları
her akşam belli bir saatte denize dökmektedir.
Denizdeki birçok balık, yiyecek artıklarından
faydalanabilmek için kıyıya doğru akın etmektedir.
Kış aylarında ise tesis kapanır, ancak
balıklar bir süre her akşam belli bir saatte kıyıya
doğru akın etmeye devam eder. Balıkların
bu davranışı bir süre sonra ortadan kalkar.
Ancak bazı balık sürülerinin arada bir kıyıya
geldiği görülmüştür.
Bu parçada denize dökülen yiyecekler
___(I)___, balıkların belli saatte kıyıya yönelmeleri
___(II)___, bir süre sonra kıyıya gelmemeleri
___(III)___ olarak açıklanır. Balıkların
belli saatte kıyıya yönelmeleri ___(IV)___
yoluyla oluşmuştur.
Yukarıdaki parçada I, II, III ve IV ile numaralandırılmış
boşluklara, sırasıyla aşağıdakilerin
hangileri getirilmelidir?
I II III IV

Tepkisel koşullanma sürecinde pekiştirmeye
ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir matbaada ustabaşı olarak çalışan Cengiz,
çırak olarak işe başlayan Ali’yi teşvik amacıyla,
Ali’nin baskı makinesinin kullanımını öğrenmeye
dönük her çabasını aferin diyerek
pekiştirmiş, bu aşamada çırağının uygunsuz
davranışlarını cezalandırmak için sertçe omzundan
itelemiştir. Başlangıçta pekiştirilen
davranış sayısı cezalandırılan davranış sayısından
daha az olduğu halde, çırak büyük bir
istekle makinenin kullanımıyla ilgili yeni şeyler
öğrenmeye çalışmıştır. Zamanla aferinlerin
sayısı artmış, cezalandırılan davranış sayısı
çok azalmış, buna karşın çırağın yeni bir şeyler
öğrenme gayreti büyük oranda azalmıştır.
Davranışçı kuramlar çerçevesinde incelendiğinde
çırağın yeni bir şeyler öğrenme
gayretinin azalması, aşağıdakilerden hangisiyle
açıklanabilir?
Kuram Gerekçe

Aşağıdaki davranışlardan hangisi, öğrenme
yoluyla kazanılmıştır?

Reklamcıların, piyasaya sürülecek yeni bir
ürünün tanıtımında, güneşli bir plaj, huzurlu
bir göl kenarı gibi hoş bir mekânın görüntülerini
kullanmaları, aşağıda yer alan
süreçlerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

18. VE 19. SORULARI AŞAĞIDAKİ
PARÇAYA GÖRE CEVAPLAYINIZ.
Gölcük ne güzel bir yerdi benim için. Yaz
tatillerini teyzemin yanında doyasıya geçirdiğim,
mutluluk dolu bir yer… Akşamları sahil
kenarında çay içmek için Değirmendere’ye giderdik.
Yol boyunca fındık satan tezgâhların
içinden geçerdik. Bir gece kulaklarımda uğultulu
bir sesle yatağımdan kalktım. Sarsıntının
etkisinden evden zor çıktım, korkudan adeta
donakalmıştım. Etrafıma baktığımda, çevremdeki
neredeyse tüm evlerin yıkılmaya başladığını
gördüm. O günden sonra ne zaman Gölcük
adını duysam içim ürperir, bu yüzden adını
bile duymak istemiyorum. Hatta birkaç gün
önce yolda bir fındık tezgâhı gördüm, garip bir
şekilde içimde yine aynı ürpertiyi hissettim.
79. Yukarıdaki parçada (I) “deprem anında hissedilen
sarsıntı”, (II) “deprem sonrasında ‘Gölcük’
adı”, (III) “Gölcük adını duyunca korkma”
ve (IV) “sarsıntının etkisiyle oluşan korku hissi”
sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde belirtilmiştir?
I II III IV

Bu kişinin depremden sonra fındık tezgâhı
görünce de içinin ürpermesi aşağıdakilerin
hangisiyle tam olarak açıklanabilir?

Ayten Hanım, oğlunu kitap okurken görünce
hemen bir tabağın içerisine lezzetli meyvelerden
soyup koymaktadır. Oğlu da bu meyveleri
afiyetle yemektedir. Mehmet Bey ise, oğlunu
kitap okurken gördüğü için, bir önceki hafta
verdiği hafta sonu sokağa çıkma cezasını kaldırmıştır.
Bu durumda aşağıdaki yorumlardan hangisinin
yapılması uygundur?

Bir öğretmen, ders sırasında konuşarak sınıfın
düzenini bozan bir öğrencisinin bu davranışını
söndürmek için onu sınıftan çıkartmış, böylece
I
öğrencisinin konuşarak sınıfın düzenini bozma
davranışını II. tip cezaya maruz bırakmak
II
istemiştir. Öğretmen bu uygulamasıyla bir
yandan kendisini de olumsuz pekiştirmiştir.
III
Ancak beklentisinin aksine, davranışta kontrast
IV
oluşmuş ve öğrencisinin derste konuşma davranışı
artmıştır. Öğretmen, bunun üzerine öğrencisini
ders esnasında konuşsa bile bu davranışı
yok sayarak görmezden gelmiş ve bu
V
sayede zamanla öğrencisinin davranışı sönmüştür.
Yukarıdaki parçada numaralandırılmış yöntemlerden
hangileri, gerçekleştirilen uygulamaya
uygun değildir?

Ahmet Bey’in yeni taşındığı apartmanda su
basıncı yeterli olmadığı için suyun akış hızı
bazen azalmaktadır. Özellikle de birisi tuvaletin
sifonunu çektiğinde rezervuar tekrar suyla
dolacağı için az olan suyu daha da azaltmakta,
bu esnada duş yapan birisi varsa su çok
fazla ısınarak duş yapan kişiyi yakacak konuma
gelmektedir. Bir gün duş alırken sifonun
çekilme sesini duyan Ahmet Bey, birkaç saniye
sonra su ısısının artmasıyla kendini duştan
dışarı atar. Bir süre sonra, sifonun çekilme sesini
duyar duymaz duştan çıkmaya başlar.
Bu parçada, aşağıdaki kavramlardan hangisi
için uygun bir örnek bulunmamaktadır?

Özel bir öğretim kurumunda görev yapan iki
eğitimci aralarında konuşmaktadır:
Mehmet : Bazı kaynaklarda çok sayıda hatalı
soru var. Bu tip sorular özellikle de
___ öğrenciler üzerinde olumsuz etkiye
yol açıyor.
Bülent : Öğretmenim, anlayamadım. Neden
bu öğrenciler üzerinde olumsuz etki
oluşturuyor?
Mehmet : Çünkü bu öğrenciler, yaptıkları sorunun
cevabı hatalı çıkınca cevabın
hatalı olabileceğini düşünmeden
önce kendilerinin hata yaptığı üzerinde
yoğunlaşıyorlar.
Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden
hangisi getirilmelidir?