Cümlede Anlam Konu Anlatımı ve Soru Çözümleri

Cümlede Anlam konusunun özgün konu anlatımını ve cümlede anlamla ilgili örnek KPSS sorularına ve konuyu pekiştirecek örnek cümlelere bol bol yer verilmiştir. KPSS Cümlede Anlam konu anlatımı her seviyeye uygun olarak anlatılmaya çalışılmıştır. Temel edinmek için oldukça faydalı olacağını düşündüğümden ekledim.

CÜMLEDE ANLAM :
CÜMLENİN ANLAMI VE YORUMU :
A – ANLAM İLİŞKİLERİNE GÖRE CÜMLELER :

1.Neden – Sonuç Cümleleri :

Bir cümledeki yargılardan birinin neden ( sebep ) , diğerinin sonuç olabilecek şekilde
kullanılmasıyla ortaya çıkan cümlelerdir.
– Hava güzel olmadığı için pikniğe gidemedik.
Neden Sonuç
– Korkudan titriyordu.
Neden Sonuç
– Oraya gitmekle güvenirliğini kaybettin.
Neden Sonuç

UYARI: Neden – sonuç cümlelerini “ amaç – sonuç “ cümleleriyle karıştırmamak
gerekir. Neden – sonuç cümlelerinde , “ amacıyla “ ilgisi kurulamaz !

2. Amaç – Sonuç Cümleleri:

– Cümledeki yargılardan birinin amaç diğerinin sonuç olabilecek şekilde kullanılmasıyla
ortaya çıkan cümlelerdir.

– Kültürümüzü gelecek kuşaklara aktarmak adına bu kitabı hazırladık.
Amaç Sonuç

NOT : Bu cümlelerde “ amaç “ bölümündeki yargı , olumlu veya olumsuz yönde gerçekleşmemiştir.

3. Koşul Şart Cümleleri :

– Bir eylemin gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olarak verildiği cümlelerdir.

Hava güzel olursa pikniğe gideceğiz.
Koşulu Temel cümle

– Kitabımı sana vereceğim ; ama temiz kullan.
Temel cümle Koşulu

4. Karşıtlık Bildiren Cümleler :

– Olayların , durumların ya da kişilerin , karşıt özelliklerinin birlikte verildiği
cümlelerdir.

– Fakirdi ; ama gönlü zengindi.

SORU :

1. Yaşam öyküsü yazma , birtakım ön çalışma yapmayı gerektirir.

2. İlkin , yaşam öyküsü yazılacak kişiyle ilgili kaynaklar , belgeler saptanır ; bunlar
değerlendirilir.

3. Bu yönden belgesel boyutludur yaşam öyküleri.

4. Kişinin ; mektuplarından , günlüklerinden , anılarından yararlanılır.

5. Ayrıca ; o kişinin eşinden , dostundan , onu tanıyanlardan bilgi alınır.

6. Bunlar yapılmadan oluşturulacak bir yaşam öyküsü hem ilgi çekici olmaz hem de
kişinin yaşam serüvenini tüm boyutlarıyla yansıtmaz.

Bu parçanın 1 numaralı cümlesinde belirtilen düşüncenin nedeni ( gerekçesi ) , kaçıncı
cümlede açıklanmıştır ?

a) 1 b) 2 c) 3 d) 4 e) 5

CEVAP : E

B. ANLAM ÖZELLERİNE GÖRE CÜMLELER :

1. Öznel Cümleler :

– Genellikle “ soyut anlamlı “ sözcüklerle kurulduğu için “ göreceli “ bir değer
taşıyan ; kişisel duygu ve düşünceler içeren ; doğruluğu ya da yanlışlığı
kanıtlanamayan cümlelerdir.

– Ahmet Haşim’in “ Sonbahar “ şiirindeki kişileştirme , çok ilgi çekicidir.
– Sanatçı , son on yılın en güzel öykülerini yazdı.

2. Nesnel Cümleler :

– Genellikle “ somut anlamlı “ sözcüklerle kurulduğu için “ görece “ bir değer
taşımayan , kişisel duygu ve düşünce içermeyen ; doğruluğu ya da yanlışlığı
kanıtlanabilen cümlelerdir.

– Yazarın ilk kitabı , geçen ay basıldı.

– Sanatçı , her üç eserinde de köy yaşamını ele almış.

SORU: Aşağıdaki cümlelerden hangisi kanıtlanabilirlik açısından ötekilerden farklıdır ?

a) Bu sanatçının resimleri , duygu ve düşünceyi görselliğe dönüştüren tutarlı bir
üslubun ürünüdür.

b) Sanatçı , kendine özgü çağdaşlık anlayışını ve eleştirel tavrını , bu dizide de
sürdürüyor.

c) Sanatçı , bu resimlerinde gerçekleri , değişik yorum ve çağrışımlara açık biçimde
vurguluyor.

d) Sanatçının son resimleri , sıcak ve etkileyicidir.

e) Sanatçının , sarı ve yeşil renkleri ağırlıklı olarak kullandığı kırsal kesim
resimlerinde , çalışan köylüler görülüyor.

CEVAP : E

( E ‘ de ki “ nesnel “ diğerleri “ öznel “ yargılardır )

C. ANLATIM ÖZELLİĞİNE GÖRE CÜMLELER :
1 . Doğrudan Anlatım :

– Bir kişinin , herhangi bir konudaki görüş ve düşüncelerini , değişikliğe uğratmadan
“ söyleyen kişinin ağzından yansıtan anlatıma “ Doğrudan Anlatım ” denir.

– Alıntı ifadeler “ tırnak içinde “ aktarılır.
– Alıntı cümlelerden sonra “ virgül “ de getirilebilir.

– Ahmet : “ Bu işte çok başarılı olacağım. “ dedi.
– Cenap Şahabettin ‘ in güzel bir sözü var : “ Akıl yaşta değil , baştadır ; fakat
aklı başa yaş getirir . “

2. Dolaylı Anlatım :
– Bir başkasından alınan sözün , “ anlamını bozmadan “ “ kişinin kendi sözcükleriyle “
bir başkasına aktarılmasına denir.

– İşini bitirince bizi arayacağını söyledi.
– Sanatın , derin bir hayal gücünün ürünü olduğu belirtti.

D . ANLAMINA GÖRE CÜMLELER :
1 . Anlamdaş Cümleler :

“ Anlam “ bakımından birbirine denk düşen ; başka sözcüklerle “ aynı düşünceyi “
dile getiren cümlelere denir.

Soru : “ Sanat ürünlerine ilgi duymayan , hayali işlemeyen , başkalarının acılarına ,
dertlerine ortak olmayan bir bilim adamı, bir yargıç , bir yönetici düşünelim ; ne
yararı olur bunların toplumlarına ? ”
Aşağıdakilerden hangisi bu cümlenin anlamıyla aynı doğrultudadır ?

a ) Belirli bir eğitim almış kişi , sanata ve toplum sorunlarına duyarsız kalıyorsa bu
kişiden topluma yarar gelmez.

b ) Eğitim görmüş kişiler , genellikle sanat ve edebiyata meraklı olurlar.

c ) Sanatçının bir görevi de kendisini , yaşadığı topluma kabul ettirmektir.

d )Toplumla ve sanatla ilgili sorunlar , çoğu zaman eğitim görmüş kişilerce bile
çözülememektedir.

e ) Aydın kişiler , ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kaldığı sürece başarılı eserler
ortaya koyamazlar.

CEVAP : A
2. Yakın Anlamlı Cümleler :

“ Anlam bakımından özdeş olmayan ; fakat birbirine yakın anlamlar içeren ”cümlelerdir.

SORU : “ Şiire , yaşlı bir şair gibi başlamak , genç bir şair gibi onu sürdürmek
gerekir . “

– Bu cümlede anlatılmak istenen , aşağıdakilerden hangisine anlamca en yakındır ?

a) Şiir , deneyim ve coşkunun ürünü olmalıdır.

b) Şair , gençlik döneminde daha çok ürün verebilir.

c) Gerçek şiire , sürekli çalışmalar sonunda ulaşılır.

d) Şiir yazmaya , belli bir yaştan önce başlanmaz.

e) Şiirde , duyguların ve aklın payı , aynı oranda olmaz.

CEVAP : A

3. Karşılaştırma Anlatan Cümleler :

İki varlık , kavram arasındaki “ karşıtlıkları ya da benzerlikleri“ belirten
cümlelerdir.

– Şiir , öyküye göre sıkıştırılmış bir metindir.
– Bilim , doğruyu ; sanatsa güzeli araştırır.
– O , okulun en çalışkan öğrencilerindendi.

4. Aşamalı Durum Anlatan Cümleler :

Olayların, durumların “ olumlu veya olumsuz yönde“ giderek değiştiğini, (ilerlediğini )
ifade eden cümlelerdir. Bu cümlelerde eylemler, olaylar, durumlar birdenbire
değişmez; “ aşamalı bir şekilde “ gelişir.

– Okudukça öğreniyor , öğrendikçe kendine güven duyuyor.

– Adamın rahatsızlığı , giderek artıyor.

5. Eşitlik Bildiren Cümleler :

Bazı olay ve kavramlar arasında yapılan karşılaştırmaya dayalı olarak bir “ eşitliği “
dile getiren cümlelerdir.

– Kazancının yarısını annesine , yarısını babasına verdi.
– Yarışmaya katılacak öğrenciler , üçerli grup oluşturdular.

6. Olasılık Bildiren Cümleler : ( Sanki , galiba , sanırım , belki )

– Bir eylemin , olumlu ya da olumsuz yönde gerçekleşeceğine dair “ kesin bir anlam
içermeyen “ cümlelerdir.

– Toplantı , belki ertelenir .
– O da haberi duymuş olabilir.
– Bu akşam yanınıza gelemeyebilirim.

7. Varsayım Cümleleri :

Bir eylemin ( olayın ) gerçekleşmeden geçici olarak ya da sürekli olarak bir biçimde
düşünülmesidir.

( Varsayım , farz edelim , diyelim ki , tut ki , kabul et ki, haydi …. )

– Diyelim ki bu maçı da kaybettik.
– Onun da bize karşı olduğunu varsayalım.
– Tut ki bu olayı ailesi duydu.

8. Tanım Cümleleri :

İlgili kavram ya da nesneye yöneltilen “ bu nedir ? “ sorusuna karşılık olan
cümlelerdir. “ Nesnel ya da öznel “ olabilir.

– İnsan , düşünen bir canlıdır. ( Nesnel tanımlama )
– Tiyatro , hayata açılan yeni bir penceredir. ( Öznel tanımlama )

9. Olumlu ya da Olumsuz Eleştiri İçeren Cümleler :

Bir kişinin , eserin , olay ya da durumun “ olumlu , olumsuz yanlarının” ayrı ayrı ya
da birlikte verildiği cümlelerdir.

– Yazar , öykülerindeki mükemmelliği yazık ki romanlarına taşıyamamış.
– Yazarın , sözcük seçiminde gösterdiği titizliğe , konunun yavanlığı gölge
düşürüyor.
10. Ön yargı Anlamı İçeren Cümleler :

Bir konuyla ilgili tam olarak bilgi sahibi olmadan o konuda , “ kesin bilgi
sahibiymiş “ gibi hükümlerin verildiği cümlelerdir.

– İlk filmiyle ödül alacağına inanmıyorum.
– Yazarın bu son romanı , eminim yok satacaktır.

11. Gereklilik Anlamı İçeren Cümleler :

“ Gereklilik kip eki “ ya da “ gerek , lazım , zorunda … “ sözcükler
kullanılarak oluşturulan cümlelerdir.

– Bu konuyu iyi düşünmek lazım.
– Planlı ders çalışmalısın.

12 . Dilek ( İstek ) Cümleleri :

Bir “ isteği , dileği “ yansıtan cümlelerdir.

– Keşke bu yıl sınavı kazansam.
– Pikniğe keşke sen de gelsen.

13 . Hayıflanma Anlamı İçeren Cümleler :

Geçmişte “ yapamadığımız “ bir eylemden dolayı duyulan üzüntüyü yansıtan
cümlelerdir.

– Gençlikte bir güzel gezmek , bir güzel eğlenmek varmış.

14. Pişmanlık Anlamı İçeren Cümleler :

Geçmişte “ yaptığımız “ bir eylemin , yanlış oluşundan dolayı duyulan üzüntüyü
yansıtan cümlelerdir.

– Seninle oraya gitmez olsaydım.
– Seni neden getirdim buraya sanki ?

15. Sitem Anlamı İçeren Cümleler :

Kırılganlığın , güzel bir dille yansıtıldığı cümlelerdir.

– Ankara ‘ dan İzmir ‘ e kadar gelmişsin de bana uğramamışsın

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.